เมื่อ สการ์เล็ตต์ โจฮันส์สัน ป่าวประกาศว่า ‘ฉันควรจะแสดงเป็นใครหรืออะไรก็ได้!’

Home / Editor's cut / เมื่อ สการ์เล็ตต์ โจฮันส์สัน ป่าวประกาศว่า ‘ฉันควรจะแสดงเป็นใครหรืออะไรก็ได้!’

“ฉันควรจะได้รับอนุญาตให้แสดงเป็นบุคคล ต้นไม้ หรือสัตว์ประเภทไหนก็ได้นะคะ”

คือคำป่าวประกาศเมื่อไม่นานมานี้ของนักแสดงสาว สการ์เล็ตต์ โจฮันส์สัน หลังจากที่เธอเคยถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างเผ็ดร้อนจากการตกลงรับบทหนุ่ม ‘ข้ามเพศ’ (Transgender) ใน Rub & Tug -โปรเจ็กต์หนังว่าด้วยชีวิตของ ดันเต ‘เท็กซ์’ กิลล์ หนุ่มข้ามเพศสุดห่ามเจ้าของร้านนวดผู้โด่งดังในยุค 70- เมื่อปีก่อน โทษฐานที่เธอไม่ใช่นักแสดงข้ามเพศตัวจริง แต่ยังกล้าที่จะไปถ่ายทอดเรื่องราวของตัวละครอย่างเท็กซ์ที่เธออาจไม่มีวันเข้าใจดีพอ

และแม้ว่าโจฮันส์สันจะถอนตัวจากโปรเจ็กต์ดังกล่าวไปเรียบร้อยแล้ว แต่จนถึงตอนนี้ เธอก็ยังไม่เข้าใจอยู่ดีว่าเหตุใดนักแสดงหญิงที่มี ‘เพศสภาพที่ตรงกับเพศกำเนิด’ (Cisgender) อย่างเธอจึงต้องถูกจำกัดให้สามารถแสดงหรือไม่แสดงอะไรด้วยล่ะ “ในฐานะนักแสดงคนหนึ่ง ฉันควรจะได้รับอนุญาตให้แสดงเป็นบุคคล ต้นไม้ หรือสัตว์ประเภทไหนก็ได้นะคะ เพราะนั่นคืออาชีพของฉัน และมันก็เป็นเป้าประสงค์ของอาชีพฉัน” เธอยืนยัน “ฉันรู้สึกว่าศิลปะควรเป็นอิสระจากข้อจำกัดต่างๆ และฉันคิดว่าสังคมจะสามารถเชื่อมโยงกันได้มากขึ้นถ้าเรายอมให้คนอื่นๆ แสดงความรู้สึกต่างๆ ออกมาได้ โดยไม่ไปคาดหวังว่าทุกคนจะต้องรู้สึกเหมือนที่เรารู้สึกไปเสียหมด”

โจฮันส์สันแสดงเป็นมนุษย์ต่างดาวใน Under the Skin

อย่างไรก็ดี ดูเหมือนว่าหลายคนจะไม่เห็นด้วยกับเธอในข้อนี้นัก เพราะพวกเขายังเชื่อว่า คำกล่าวอ้างของโจฮันส์สันนั้นไม่สามารถใช้ได้ในทุกกรณี โดยเฉพาะกับการรับบทเป็นตัวละครอันซับซ้อนทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างเท็กซ์ที่ห่างไกลจากตัวตนของเธอ-ซึ่งอาจถูกถ่ายทอดออกมาในลักษณะที่ทำให้ผู้ชมเห็นภาพของคนข้ามเพศแบบ ‘เหมารวม’ หรือ ‘ผิดไปจากความเป็นจริง’ ได้ง่ายๆ

ผมคิดว่าสิ่งที่โจฮันส์สันพูดนั้นก็มีส่วนถูก เพราะในโลกศิลปะอันเสรี นักแสดงควรมีสิทธิ์ที่จะรับบทเป็นใครก็ได้ หากแต่การรับบทใดบทหนึ่งนั้นก็จำเป็นเหลือเกินที่นักแสดงคนหนึ่งจะต้อง ‘เข้าใจ’ ตัวละครของพวกเขาให้ลึกซึ้งเช่นกัน ยิ่งเป็นตัวละครที่มีความซับซ้อนและสุ่มเสี่ยงต่อการรับรู้ของผู้คนทั่วไปด้วยแล้ว ก็ยิ่งต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ เพื่อไม่ให้ผู้รับสารเกิดความเข้าใจที่ผิดๆ ต่อสิ่งที่ตัวละครนั้น ‘เป็น’ หรือ ‘ทำ’ – ไม่ว่าจะในสถานะของคนข้ามเพศ คนต่างชาติพันธุ์ หรือแม้แต่คนที่มีปัญหาทางจิตก็ตาม

เท็กซ์ หนุ่มทรานส์ฯ ที่โจฮันส์สันเกือบได้รับบท

กระนั้น สิ่งที่ผมคิดว่าเป็นสาระสำคัญของการถกเถียงกันบนคำพูดของโจฮันส์สันในครั้งนี้ น่าจะอยู่ที่ความต้องการของคนในชุมชน LGBTQ จากฟากฝั่งฮอลลีวูดในการที่จะผลักดัน ‘นักแสดงผู้มีความหลากหลายทางเพศ’ ให้มีที่ทางในสื่อบันเทิงกระแสหลักมากขึ้น ไม่ใช่ว่าเอะอะผู้สร้างก็จะหันไปใช้บริการนักแสดงเพศ Cis ที่โด่งดังเป็นหลัก จนหลงลืมไปว่ายังมีนักแสดงที่มีเพศสภาพเดียวกับตัวละครนั้นๆ -ที่แม้จะไม่มีชื่อเสียงเท่า แต่ก็มีฝีไม้ลายมือทางการแสดงที่ไม่เป็นสองรองใคร- รอคอยที่จะบอกเล่าเรื่องราวชีวิตของ ‘คนในเพศสภาพเดียวกับพวกเขาเอง’ อยู่อีกไม่น้อย

แล้วคุณล่ะครับ, คิดเห็นอย่างไรกับกรณีนี้กันบ้าง?

 

ธีพิสิฐ มหานีรานนท์

บรรณาธิการ BIOSCOPE