Makoto Shinkai oscars Weathering With You Your Name หนังญี่ปุ่น อนิเมะ ออสการ์ แอนิเมชั่น โตเกียว

Weathering With You : อนิเมะที่ทำให้รู้ว่า ‘ฝนตกขึ้นฟ้า’ นั้น ‘งดงาม’ เพียงใด

Home / Bioscope focus / Weathering With You : อนิเมะที่ทำให้รู้ว่า ‘ฝนตกขึ้นฟ้า’ นั้น ‘งดงาม’ เพียงใด

โดย กฤตนัย จงไกรจักร

 

คำว่า ‘ฝนตกขึ้นฟ้า’ ในที่นี้ ไม่ได้หมายถึงอาการผิดปกติจนเห็นภาพกลับหัวแบบในหนังเรื่อง ‘ฝนตกขึ้นฟ้า’ ของ เป็นเอก รัตนเรือง แต่อย่างใด หากเป็นความสามารถของ ฮินะ อามาโนะ –สาวน้อยปริศนาที่มีความสามารถในการควบคุมสภาพอากาศให้ฝนตกกลับขึ้นไปบนฟ้าได้จริง- ในหนังอนิเมะที่กำลังทำรายได้ถล่มทลายอยู่ในญี่ปุ่นขณะนี้อย่าง Weathering With You ของ มาโกโตะ ชินไก -ผู้เคยมีผลงานสร้างชื่ออย่าง 5 Centimeters Per Second (2007), The Garden of Words (2013) และ Your Name (2016)- ที่หยิบจับความงดงามของฟ้าหลังฝน(หลังตกกลับขึ้นไปเบื้องบน)มาปรับเข้ากับความสัมพันธ์และอารมณ์ของวัยรุ่นหนุ่มสาวคู่หนึ่งได้อย่างน่าซาบซึ้งเหมาะเจาะ จนกลายมาเป็นงานภาพที่งดงามพร้อมด้วยเนื้อหาที่มีอารมณ์คล้อยเปลี่ยนไปตามความต้องการของชินไกได้อย่างใจนึก

…แต่กว่าจะมาถึงขั้นนี้ได้นั้น ชินไกก็สะบักสะบอมไม่ใช่น้อย เพราะความสำเร็จมหาศาลจาก Your Name ได้สร้างความกดดันในการผลิตผลงานชิ้นนี้ออกมาอย่างไม่อาจปฏิเสธได้

 

หมายเหตุ : ทำความรู้จัก มาโกโตะ ชินไก และผลงานเก่าๆ ของเขาให้มากขึ้นได้ ที่นี่

 

Your Name อนิเมะที่ดีต่อ ‘ผู้ชม’ …แต่ไม่ดีต่อ ‘ผู้สร้าง’

ด้วยเรื่องราวของความรัก โชคชะตา และการตามหาอีกครึ่งหนึ่งของชีวิต ประกอบกับงานภาพสุดปราณีตของบ้านเมืองและมวลหมู่ดาวตก ส่งผลให้ Your Name กวาดรายได้รวมจากทั่วโลก-แซงหน้า Spirited Away (2001) ของ ฮายาโอะ มิยาซากิ-จนกลายเป็นภาพยนตร์อนิเมะจากญี่ปุ่นที่มีรายได้สูงที่สุดตลอดกาลของโลก รวมถึงกวาดรางวัลในสาขาแอนิเมชั่นจากหลายสถาบันอีกนับไม่ถ้วน

แต่ก็เพราะความสำเร็จอันมหาศาลของ Your Name อีกเช่นกัน ที่สร้าง ‘ความกดดัน’ อันมหาศาลยิ่งกว่าให้กับตัวชินไก “มันค่อนข้างเป็นปัญหากับตัวผมมากเลยครับ ผมรู้สึกเหมือนถูกจ้องมองตลอดเวลา ผู้คนตามท้องถนนทักทายผม บางคนพูดว่าพวกเขา ‘ปลื้ม’ หนังเรื่อง Your Name มากแค่ไหน และก็มีอีกหลายคนเหมือนกันที่บอกว่าพวกเขา ‘เกลียด’ หนังมากขนาดไหน”

ฮิโรคาสุ โคเระเอดะ ผู้กำกับหนังเจ้าของรางวัลปาล์มทองจาก Shoplifters (2018) เคยกล่าวว่า Your Name เป็นแอนิเมชั่นที่ดำเนินเรื่องอย่างรวดเร็วและมีเนื้อหาที่อัดแน่นมากจนเกินไป ขณะที่ ทัตสึยะ เอกาวะ นักเขียนการ์ตูนมังงะถึงขั้นบอกว่า แอนิเมชั่นเรื่องนี้ไม่มีความน่าสนใจเลยแม้แต่น้อย – ทั้งหมดนี้สร้างความท้อแท้ให้แก่ชินไกเป็นอย่างมาก ว่าการสร้างผลงานเรื่องต่อไปของเขานั้น ควรทำเพื่อเอาใจนักวิจารณ์หรือจะทำตามใจตัวเอง(แล้วยอมโดนด่าหนักกว่าเดิม)ดี?

“ผมเลยรู้สึกเหมือนกับว่า ผมต้องทำหนังให้นักวิจารณ์เข้าใจในตัวผม คำติติงจาก Your Name ช่วยผลักดันให้ผมอยากทำหนังเรื่องนี้ขึ้นมาจริงๆ” เขาระบาย “ผมต้องการสร้างหนังที่จะทำให้นักวิจารณ์เข้าใจในตัวผมมากยิ่งขึ้น” …แต่ขณะเดียวกัน เขาก็ไม่ลืมที่จะใส่ความเป็นตัวตนลงไปในสัดส่วนที่เขาคิดว่าน่าจะลงตัวมากขึ้น และเริ่มสร้างผลงานใหม่ที่มีรีสชาติแตกต่างไปจากเดิมในชื่อ Weathering With You

 

Weathering With You ความสมจริงที่ ‘แปลกต่าง’ ไปจากผลงานที่ผ่านมา

“เมื่อหนังทั้งสองเรื่องมีคนทำคนเดียวกัน มันจึงย่อมมีองค์ประกอบบางอย่างคล้ายกัน แต่ในเรื่องนี้ ผมต้องการสร้างเรื่องราวที่แตกต่างออกไปจริงๆ ผมจึงต้องสร้างระยะห่างระหว่าง ‘ตัวผมในตอนนี้’ กับ ‘ตัวผมในตอนที่ทำ Your Name’ ขึ้นมา”

นั่นทำให้ความคิดในการสร้าง ‘ความแตกต่าง’ ของชินไกเริ่มปรากฏให้เห็น โดยเฉพาะการเลือกเล่าเรื่องราวที่ไปไกลกว่าแค่ภัยพิบัติของเมืองเล็กๆ ไปสู่วิบากกรรมที่ยิ่งใหญ่ของเมืองหลวง ว่าด้วย โมริชิมะ โฮดากะ นักเรียนมัธยมที่หนีออกจากบ้านเกิดของเขามุ่งหน้าสู่โตเกียวที่มีสภาพอากาศแปรปรวนและมีสภาวะฝนตกตลอดเวลา ก่อนที่เขาจะพบกับ ‘สาวฟ้าใส’ อย่างฮินะที่สามารถควบคุมอากาศให้แจ่มใสได้ในระยะเวลาอันจำกัด – ซึ่งตรงนี้ชินไกได้อธิบายเอาไว้ว่า ‘สภาพอากาศที่แปรเปลี่ยนไป’ คือแรงบันดาลใจสำคัญสำหรับอนิเมะเรื่องนี้ของเขา

“ญี่ปุ่นเคยมี 4 ฤดูที่เป็นเอกลักษณ์ และนั่นเป็นส่วนสำคัญที่ผมภาคภูมิใจ” เขาอธิบาย “แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สภาพอากาศเริ่มเลวร้ายลงอย่างมาก บางทีก็มีฝนตกยาวนานอยู่หลายวัน มันช่างน่ากลัวจริงๆ…แต่อย่างไรก็ตาม ผมว่ามันก็น่าตื่นเต้นมากนะ ที่การตื่นขึ้นมาในตอนเช้าพร้อมกับสภาพอากาศในแต่ละวัน สามารถทำให้เรามีความสุขหรือความเศร้าได้เพียงชั่วพริบตา-ทันทีที่อากาศเปลี่ยน

ดังนั้น สภาพอากาศจึงกลายเป็นต้นเรื่องหลักของ Weathering With You และเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ชินไคพยายามจะถ่ายทอดเมฆหมอก ท้องฟ้า หยาดฝน หรือไอแดดที่ปกคลุมตามบ้านเรือนและตึกสูงต่างๆ ให้ออกมา ‘งดงาม’ และ ‘สมจริง’ ที่สุด – อันถือได้ว่าเป็นอีกหนึ่งลายเซ็นอันสำคัญยิ่งของชินไก “ภูมิทัศน์ของกรุงโตเกียวมีความสำคัญต่อหนังเรื่องนี้มากครับ อย่างเช่น การสร้างที่ดินส่วนหนึ่งที่อยู่ใกล้กับอ่าวโตเกียวให้มีระดับต่ำกว่าน้ำทะเล-ซึ่งมันจะมีบทบาทสำคัญอย่างมากกับเรื่อง ดังนั้น การค้นคว้าข้อมูลเหล่านี้จึงเป็นสิ่งที่สำคัญสุดๆ สำหรับผม”

นั่นจึงอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ตัวละครโฮดากะต้องใช้เวลาสองสามวันแรกเดินเตร็ดเตร่อยู่ในกรุงโตเกียว เพื่อให้ชินไกได้โชว์ความสมจริงของเมืองโตเกียวที่ถูก ‘ถอดแบบ’ มาอย่างครบถ้วน ทั้งตัวตึกร้างที่มาจากตึก Yoyogi Kaikan และศาลเจ้าบนดาดฟ้าตึกแห่งนั้นที่มาจากศาลเจ้า Ginza Asahi Inari – ซึ่งคล้ายคลึงกันชนิดที่ว่าแทบจะเป็น ‘ภาพเหมือน’ อยู่รอมร่อ

ส่วนเหตุที่งานภาพของ Weathering With You ต้องสมจริงเช่นนี้ ชินไกเคยอธิบายไว้ว่า “ผมต้องการให้พวกเขารู้สึกว่ามันคือสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในโลกของเราตอนนี้ครับ อย่างเช่น การที่โตเกียวถูกปกคลุมด้วยยางมะตอยดำ ซึ่งเมื่อถึงคราวฝนตก โตเกียวก็จะดู ‘ดำมืด’ ไปเกือบหมด และเมื่อแสงอาทิตย์ตกกระทบกับยางมะตอยที่เปียกชื้น มันก็จะเปล่งประกายออกมา – คุณอาจจะคิดว่ายางมะตอยที่เปียกชื้นมันคงดูไม่สดใสนักใช่ไหม แต่ผมคิดว่ามันก็มีมุมที่งดงามอยู่นะ ผมอยากให้ผู้ชมรู้สึกแบบนั้นด้วยเหมือนกัน”

แต่คำว่า ‘สมจริง’ ของชินไกไม่เพียงหมายถึง ‘ฉากหลัง’ เท่านั้น เพราะเหล่าตัวละครยังถูกสร้างด้วยท่าทีที่ ‘จริงจัง’ เพื่อรักษาสมดุลกับความเป็นแฟนตาซีอันเหนือจริงของชินไกด้วย “เนื่องจากมันเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับหนุ่มชนบทที่เข้าไปอยู่ในสังคมเมืองโตเกียว ผมจึงต้องการตัวละครผู้ใหญ่ที่เป็นตัวแทนของสังคมโตเกียวโดยรวม หน้าที่นี้จึงตกอยู่กับตัวละคร ซุงะ ชายวัยกลางคนที่มีอายุเกือบเท่าผม และยังมีลูกหนึ่งคนเช่นเดียวกับผมยังไงล่ะครับ” ด้วยเหตุนี้ ขณะที่อนิเมะพยายามเล่าเรื่องผ่านมุมมองของตัวละครหลักอย่างโฮดากะและฮินะในฐานะวัยรุ่นที่วิ่งตามหาความหมายของชีวิตในรูปแบบของตัวเองแล้ว ซุงะก็ยังเป็นมุมมองของฝั่งผู้ใหญ่ที่ส่องสะท้อนว่า วิถีชีวิตจริงๆ ที่ต้องดิ้นรนอยู่ภายในเมืองใหญ่ของมนุษย์คนหนึ่งนั้น มันเป็นเช่นไรกันแน่

ดูเหมือนว่าจากองค์ประกอบทั้งหมดที่ชินไกแฝงเอาไว้ในอนิเมะเรื่องนี้จะ ‘ทำงาน’ ทั้งกับผู้ชมและนักวิจารณ์ได้ดีเยี่ยม-นำหน้า Your Name ไปหลายขุม เพราะหลังจากที่ Weathering With You ออกฉายในญี่ปุ่นไปเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคมที่ผ่านมา …เพียงแค่ 3 วัน มันก็ทำรายได้ไปทั้งหมดถึง 1.64 พันล้านเยน ก่อนที่จะพุ่งทะยานแตะหลัก 4 พันล้านเยนในเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา

ที่สำคัญ, ในตอนนี้ Weathering With You ยังได้รับเลือกเป็นตัวแทนประเทศญี่ปุ่นในการเข้าชิงออสการ์สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศปี 2020 ด้วย – ถือเป็นครั้งแรกในรอบ 21 ปีที่ญี่ปุ่นส่งหนังแอนิเมชั่นเป็นตัวแทนประเทศเข้าชิงออสการ์ นับตั้งแต่ Princess Mononoke ของฮายาโอะ มิยาซากิในปี 1998 เลยทีเดียว